مقابله با آسیب عاطفی

سو استفاده عاطفی چیست؟

سوء استفاده اصطلاحی برای توصیف کلمات و رفتارهایی است که هدف آن صدمه زدن به شخص است که می تواند انواع مختلفی داشته باشد، از خشونت فیزیکی گرفته تا تجاوز جنسی، نادیده گرفتن و تحقیر و… سوء استفاده می تواند برای یک بار یا بارها در طول زمان و در موقعیت های مختلف رخ دهد.
سوء استفاده عاطفی یا آزار عاطفی شامل استفاده از کلمات و رفتارهایی (نه صرفا رفتارهای خشن) برای اعمال کنترل بر طرف مقابل است که لزوما فیزیکی یا قابل مشاهده نیست. همچنین عدم دسترس پذیر بودن و رها کردن بی جهت طرف مقابل نیز می تواند سوء استفاده عاطفی در نظر گرفته شود. همچنین سوءاستفاده عاطفی می تواند از طریق خانواده و دوستان نیز صورت بگیرد. این نوع سوء استفاده به عنوان سوء استفاده روانی نیز شناخته می شود. با توجه به داده های نظرسنجی انجام شده در آمریکا بیش از 10 سال پیش تاکنون، تقریبا نیمی از مردم در ایالات متحده تجربه ی آزار عاطفی توسط شریک عاطفی شان را در مراحل زندگی خود را داشته اند.

 

پیامدهای سوءاستفاده عاطفی

سوءاستفاده عاطفی می‌تواند اثرات منفی طولانی مدتی را بر سلامت روان داشته باشد که از جمله آن می توان به اضطراب، افسردگی، و اختلال استرس پس از سانحه اشاره کرد؛ همچنین می تواند تاثیرات منفی بر عزت نفس برجای بگذارد و منجر به ایجاد تصویر منفی از خود شود. سوء استفاده عاطفی می تواند به تدریج آزادی، فردیت و احساس هویت را از بین ببرد، و فرد در این وضعیت احساس می کند که دچار ناتوانی شده است. همچنین نشانه هایی مانند احساس انزوا، ناتوانی یا بی ارزشی در یک رابطه، نشان می دهد که فرد مورد سواستفاده عاطفی قرار گرفته است.سوءاستفاده عاطفی می تواند یک بار یا چندین بار در طول یک رابطه رخ دهد. تجربه آسیب عاطفی می تواند منجر به تغییر در رفتارهای فرد قربانی شود، مثلا فرد حالت گوشه گیرانه و مضطرابانه ای به خود می گیرد. مواجهه با آزار عاطفی مکرر در طول زمان، افکار و احساسات اصیل قربانی را از کمرنگ می کند که تشخیص و رسیدگی به آن را دشوارتر خواهد کرد.راهبردهای ایجاد آسیب عاطفیافرادی که مرتکب آزار عاطفی می شوند غالبا از راهبردهای زیر استفاده می کنند:

1-ایجاد شرم

شرمساری نوعی آسیب عاطفی است که باعث می شود فرد از احساسات خود خجالت بکشد. ایجاد شرم از طریق برخی رفتارها یا جملاتی صورت میگیرد که فرد احساس کند که در افکار یا اقدامات خود اشتباه کرده است. شرمساری همچنین می تواند شامل زیر سوال بردن تصمیمات یا اقدامات فرد باشد؛ به گونه ای که باعث شود که فرد احساس کنند که کاری اشتباه یا احمقانه انجام داده است. این مسئله می تواند برای فرد آسیب رسان باشد؛ زیرا عزت نفس او را کاهش داده و باعث می شود فرد احساس کنند که به اندازه کافی شایسته نیست. با گذشت زمان، شرم می تواند منجر به احساس افسردگی، اضطراب و کم ارزشی شود که می تواند اعتماد به توانایی های خود را برای فرد دشوار کند.

2- سرزنش

سرزنش یک نوع سوءاستفاده عاطفی است که در آن قربانی به خاطر رفتارها یا واکنش هایی که از طرف مقابل سر می زند؛ توسط او مورد سرزنش قرار می گیرد. به عنوان مثال، اگر فرد سو استفاده کننده خشمگین شود، ممکن است او فرد قربانی را به خاطر «عصبانی کردن اش» سرزنش کند، حتی اگر قربانی کار اشتباهی انجام نداده باشد. این نوع سرزنش مسئولیت را از سوء استفاده کننده کنار می زند و آن را بر دوش قربانی می گذارد که در نتیجه آن به عزت نفس قربانی و احساس ارزش وی صدمه وارد می شود. از این رو سوء استفاده کننده ممکن است از سرزنش به عنوان راهی برای کنترل قربانی و ایجاد احساس گناه در او استفاده کرده و با این ترفند وی را ملزم به پاسخ گویی کند.

3-انتقاد غیر منصفانه

سوء استفاده عاطفی می تواند انواع مختلفی داشته باشد و یکی از آنها انتقاد بی رحمانه و غیر سازنده است. وقتی طرف مقابل با قصد صدمه زدن از شما انتقاد می کند یا با رفتار هایش باعث می شود تا احساس بدی نسبت به خودتان داشته باشید، مورد آزار عاطفی قرار گرفته اید. چنین سبک از انتقاد برخلاف انتقاد سازنده به معنای کمک به پیشرفت یا رشد شما نیست، بلکه به شما احساس کوچک بودن و ناتوانی می دهد.

4-ایجاد احساس گناه

سوء استفاده کنندگان عاطفی غالبا از گناه به عنوان یک راهبرد برای کنترل قربانیان خود استفاده می کنند. هنگامی که سوء استفاده کننده با انجام رفتارهایی باعث می شود قربانی احساس گناه کند، در این وضعیت قربانی ارزش های خود را زیر سوال می برد و همین طور حس می کند که به اندازه کافی فرد مناسبی نیست. احساس بی کفایتی می تواند قربانی را به تلاش جهت تغییر رفتار جهت جلوگیری از احساس گناه سوق دهد. چنین رفتاری از سوی فرد سوءاستفاده کننده می تواند برای سلامت روانی قربانی مضر باشد و می تواند منجر به انزوا او شود.

5-تحقیر

یکی از آشکارترین اشکال سوء استفاده عاطفی، تحقیر است که می تواند انواع مختلفی داشته باشد. تحقیر می تواند در ملاء عام اتفاق بیفتد، مانند زمانی که طرف مقابل، در مقابل دیگران شما را خجالت زده می کند، یا اینکه در خلوت این رفتار را انجام دهد. تحقیر می تواند یک ابزار قدرتمند برای سوء استفاده باشد، زیرا می تواند قربانی را شرمنده، خجالت زده و ناتوان کند. با گذشت زمان، تحقیر مکرر می تواند عزت نفس و احساس ارزشمندی فرد را از بین ببرد و ترک رابطه با سوء استفاده کننده را دشوار کند.

6-طعنه

سوء استفاده عاطفی می تواند شامل استفاده از جملات، رفتارهایی با قصد آسیب رساندن به سلامت عاطفی طرف مقابل باشد. برچسب زنی نوعی سوء استفاده کلامی است که شامل استفاده از تمسخر، کلمات تحقیرآمیز یا توهین آمیز برای کوچک کردن فرد است. این نوع سوء استفاده عاطفی می تواند به آسیب رسان باشد؛ زیرا می تواند عزت نفس و ارزش شخصی فرد را در طول زمان از بین ببرد. همچنین این رفتار می تواند یک پویایی سمی در رابطه ای ایجاد کند که در آن فرد مورد تمسخر قرار گرفته، احساس ناتوانی خواهد کرد.

7-عدم پذیرش سخنان و دیدگاه ها

یکی از نشانه های سوء استفاده عاطفی زمانی است که افکار، ارزش ها یا دیدگاه شما توسط طرف مقابل غالبا رد می شود. رد افکار، ارزش ها یا عقاید یک فرد به این معنی است که طرف مقابل آنها را جدی نمی گیرد یا آنها را مهم نمی داند. این مورد می تواند باعث شود قربانی احساس بی اهمیت بودن و کم ارزش بودن نماید. با گذشت زمان، این موضوع می تواند منجر به این مسئله شود که قربانی شروع به شک و تردید در افکار و عقاید خود کند و ارزش های خود را زیر سوال ببرد و به عزت نفس و اعتماد به نفس قربانی آسیب بزند.

8-اتهام زنی

سوء استفاده عاطفی می تواند انواع مختلفی داشته باشد و یکی از آنها اتهامات ناعادلانه است. اتهامات ناعادلانه می تواند به عنوان یک ابزاری برای دستکاری قربانی به رفتار به شیوه ای ویژه ای استفاده شود. اتهامات مداوم می تواند باعث شود قربانی احساس گناه کند، حتی اگر هیچ کار اشتباهی انجام نداده باشد. قربانی ممکن است شروع به شک و تردید درباره خود و اقداماتش خود نماید که این موضوع می تواند منجر به کاهش اعتماد به نفس شود. همچنین او برای جلوگیری از مواجهه با اتهامات بیشتر نیازها و خواسته های خود را قربانی می‌کند.

9-غفلت

غفلت عاطفی زمانی اتفاق می افتد که نیازهای عاطفی فرد توسط طرف مقابل برآورده نمی شود. غفلت می تواند عمدی یا غیر عمدی باشد، اما در هر دو مورد، می تواند تاثیر قابل توجهی بر سلامت عاطفی فرد داشته باشد. غفلت می تواند انواع مختلفی داشته باشد، مانند خودداری از محبت کردن، نادیده گرفتن نیازهای فرد و.. خودداری عمدی از محبت می تواند راهی برای کنترل قربانی توسط فرد سوءاستفاده کننده باشد و باعث شود قربانی احساس بی ارزش بودن کند. تنبیه فرد به وسیله سکوت نیز می تواند نوعی غفلت عاطفی باشد. اگر یک فرد احساس می کند که به طور مداوم طرف مقابل نادیده گرفته می شود، ممکن است نشانه ای از سوء استفاده عاطفی باشد.

10-کاوش در حریم خصوصی

سوء استفاده عاطفی می تواند باعث شود قربانی احساس کند که هیچ حریم خصوصی یا فضای شخصی ندارد. نظارت مداوم می تواند احساس ترس، اضطراب و بدبینی را در قربانی ایجاد کرده و می تواند تاثیر منفی بر سلامت روان و رفاه قربانی داشته باشد. همچنین می تواند باعث شود قربانی احساس کند که دائماً مورد قضاوت یا ارزیابی قرار می گیرد که می تواند منجر به از دست دادن عزت نفس و اعتماد به نفس او شود. در برخی موارد، نظارت می‌تواند شکلی از کنترل یا دستکاری باشد، جایی که آزارگر از آن برای حفظ قدرت و تسلط بر قربانی استفاده می‌کند.

11-حملات کلامی

حملات کلامی یکی از رایج ترین اشکال سوء استفاده عاطفی است، جایی که سوء استفاده کننده از کلمات برای صدمه زدن، تحقیر قربانی استفاده می کند. نوسانات خلقی سوءاستفاده کننده یکی دیگر از نشانه های سوء استفاده عاطفی است؛ جایی که احساسات سوء استفاده کننده به سرعت و غیر قابل پیش بینی در نوسان است و باعث می شود قربانی احساس سردرگمی و اضطراب کند. این انواع سوء استفاده عاطفی می تواند تاثیر قابل توجهی بر سلامت روانی قربانی برجای بگذارد و باعث می شود فرد مستعد آسیب های روانی شود.

 

نشانه های مورد آسیب عاطفی قرار گرفتن

معمولا افرادی که مورد آسیب عاطفی قرار می گیرند ممکن است برخی از نشانه های زیر را تجربه کنند.

1-کناره گیری اجتماعی

وضعیتی که در آن فرد احساس می کند از دیگران جداست یا منزوی شده است. سوء استفاده عاطفی غالبا می تواند از نظر اجتماعی منجر به عقب نشینی فرد شود؛ زیرا او ممکن است از وضعیت کنونی خود خجالت بکشد و ممکن است نخواهد دیگران از آن مطلع شوند. قربانی همچنین ممکن است احساس کند که ارزش مورد توجه قرار گرفتن را ندارد که می تواند او را بیشتر به عقب نشینی اجتماعی ترغیب کند. همچنین در کناره گیری اجتماعی قربانی ممکن است احساس کند که قادر نیست به طرف مقابل اعتماد کند.

2- عزت نفس پایین

این یک علامت رایج آسیب عاطفی است، جایی که قربانی احساس حقارت، ناکافی یا بی ارزش بودن می کند. در نتیجه، قربانی ممکن است چنین باوری را در خود پرورش بدهد که به اندازه کافی فرد خوبی نیست. عزت نفس پایین می تواند تأثیر قابل توجهی بر سلامت روانی و رفاه فرد داشته باشد و منجر به احساس افسردگی، اضطراب و ناامیدی شود. همچنین می تواند بر روابط او با دیگران تأثیر بگذارد و کیفیت ارتباط با اطرافیان را کاهش دهد.

3-فرد غالبا احساس محتاط و مراقب بودن می کند

این بدان معنی است که قربانی از تحریک خشم سوء استفاده کننده می ترسد و بنابراین رفتار خود را برای جلوگیری از هر گونه تنش احتمالی تغییر می دهد. قربانی تلاش می کند تا خلق و خوی خود را دائم زیرنظر بگیرد و از هر گونه اقدام یا کلمه ای که می تواند ناراحتی طرف مقابل را برانگیخته کند اجتناب نماید. با گذشت زمان، این ترس می تواند منجر به از دست دادن اعتماد به نفس شود، زیرا قربانی شروع به شک و تردید در قضاوت و توانایی خود می کند.

4-سازگاری بیش از حد با انتظارات طرف مقابل

یعنی فرد برای جلب توجه طرف مقابل، خواسته ها و ترجیحات خود را تغییر بدهد. هنگامی که این رفتار به یک الگو تبدیل می شود می تواند نشانه ای از مورد سوء استفاده قرار گرفتن باشد. این موضوع می تواند منجر به عزت نفس پایین و از دست دادن هویت شخصی قربانی شود.

5-از دست دادن هویت

قربانی ممکن است شروع به ترک فعالیت هایی کند که زمانی از آنها لذت می برد، مانند سرگرمی ها، علایق، یا حتی گذراندن وقت با دوستان و خانواده. با گذشت زمان، قربانی ممکن است احساس کند که بخشی از هویت خود را از دست داده است و ممکن است با احساس پوچی یا فقدان هدف مبارزه کند. از دست دادن هویت خود همچنین می تواند ترک رابطه را برای قربانی سخت تر کند، زیرا او همه ابعاد هویتی خود را وابسته به طرف مقابل گرده است.

6-وابستگی بیش از حد

وقتی طرف مقابل در یک رابطه برای کسب حمایت عاطفی، اعتبار و تصمیم گیری بیش از حد به دیگری وابسته می شود. این می تواند منجر به از دست دادن احساس استقلال قربانی شود و احساس کند که قادر به تصمیم گیری یا انجام اقداماتی بدون دخالت سوء استفاده کننده نیست. این شرایط می تواند ترک رابطه را برای قربانی دشوار کند، زیرا ممکن است احساس کند که بدون حمایت سوء استفاده کننده قادر به ادامه دادن به تنهایی نیست.

7-محدودیت در ابراز وجود

در یک رابطه سالم، هر دو طرف باید فرصت های برابری برای کمک به تصمیم گیری و مشارکت داشته باشند. برای یک رابطه موفق بسیار مهم است. با این حال، هنگامی که یک طرف رابطه از این فرصت محروم می شود، می تواند منجر به احساس ناامیدی، ناراحتی و حتی افسردگی شود. این قضیه همچنین می تواند عدم تعادل قدرت را در رابطه ایجاد کند، جایی که یک طرف کنترل بیشتری بر دیگری دارد.

8-احساس گناه یا اضطراب

در شما به عنوان یک فرد، نه به رفتار که انجام داده اید. سوء استفاده کننده ممکن است به طور مداوم فرد را مورد انتقاد و تحقیر قرار دهد، و باعث شود فرد احساس ناکافی و بی ارزش بودن کند. شرم همچنین می تواند نتیجه درونی کردن پیام های منفی سوء استفاده کننده باشد براساس این اعتقاد که باشد که فرد به اندازه کافی خوب نیست. این احساس شرم می تواند به طور باورنکردنی به عزت نفس فرد آسیب برساند و می تواند منجر به طیف وسیعی از احساسات و رفتارهای منفی مانند افسردگی، اضطراب و آسیب به خود شود.

9-تغییر در خواب، اشتها، و یا وزن

قربانی ممکن است در به خواب رفتن به دلیل اضطراب ناشی از سوء استفاده عاطفی دچار مشکل شود. سوء استفاده عاطفی همچنین می تواند باعث شود که قربانی اشتهای خود را از دست بدهد یا به عنوان یک مکانیسم مقابله ای پرخوری کند. قربانی ممکن است تغییرات در وزن خود را به دلیل این الگوهای غذا خوردن و یا به علت استرس ناشی از سوء استفاده عاطفی تجربه کند. این تغییرات فیزیکی می تواند نشانه ای باشد که قربانی سوء استفاده عاطفی را تجربه می کند.

10-ایجاد طیف وسیعی از علائم روانپزشکی

مانند جمله افسردگی، اضطراب و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) را ایجاد کند. سوء استفاده عاطفی می تواند با ایجاد احساس بی ارزشی، عزت نفس پایین شده و فرد در موقعیتی که فرار از آن دشوار است احساس به دام افتادن نماید

 

وقتی مورد آسیب عاطفی قرا گرفتیم چه کنیم؟

اثرات سوء استفاده عاطفی می تواند تحت تاثیر توانمندی های روانشناختی و شبکه حمایت اجتماعی قرار گیرد. فردی با سیستم پشتیبانی قوی اجتماعی ممکن است برای مقابله با سوء استفاده عاطفی نسبت به فردی که فاقد چنین منابعی است، مجهزتر باشد. اگر در رابطه خود سوء استفاده عاطفی را تجربه می کنید، مهم است که به دنبال کسب حمایت باشید. منابع زیادی برای کمک به شما در مقابله با این وضعیت وجود دارد و صحبت کردن با یک متخصص بهداشت روان می تواند نقطه خوبی برای شروع باشد. یک متخصص بهداشت روان می تواند به شما در ایجاد استراتژی های مقابله ای کمک کند و یاد بگیرید که چگونه مرزها را تعیین کنید. تعیین مرزها و چارچوب ها بخش مهمی از محافظت سلامت روان شماست . راهبردهای مقابله ای ممکن است شامل مواردی مانند تمرینات ذهن آگاهی، تمرین نوشتن یا صحبت کردن با یک دوست قابل اعتماد یا اعضای خانواده باشد. مهم است که دنبال راهبردهایی باشید که با آن احساس راحتی می کنید. تعیین مرزها می تواند شامل مواردی مانند بیان نیازهای شما به وضوح، گفتن نه در صورت نیاز و دور کردن خود از موقعیت های مضر یا ناراحت کننده باشد. تعیین حد و مرز می تواند دشوار باشد، به خصوص اگر عادت دارید نیازهای دیگران را بر نیازهای خود مقدم بدانید، اما این یک گام مهم در محافظت از خود در برابر سوء استفاده عاطفی است.

 

 

جمع بندی

سوء استفاده یک اصطلاح مورد استفاده برای توصیف هر گونه رفتاری برای کنترل، و یا آسیب رساندن به یک فرد است. سوء استفاده عاطفی می تواند به تدریج بر عزت نفس فرد و احساس قدرت شخصی تاثیر بگذارد. شناسایی علائم سوء استفاده عاطفی می تواند چالش برانگیز باشد زیرا تشخیص آنها دشوار است. ممکن است قادر به تشخیص برخی از رفتارهای سوء استفاده در شخص دیگری نباشیم، اما می توانیم برخی از تغییرات را در خود شناسایی کنیم. مهم است که توجه داشته باشید که خروج از وضعیت سوء استفاده امکان پذیر است بسیار مهم است که به دنبال کمک و حمایت از افراد مورد اعتماد باشید. در انتها به یاد داشته باشید که هر فردی سزاوار این هست که با احترام و مهربانی با او رفتار شود.