این فرمولی که از آن حرف میزنیم، فقط یک توصیهی تجربی یا نصیحت معمولی نیست؛ پشت آن سالها پژوهش و نظریه وجود دارد. سالها پیش آقای دکتر جان آلن لی، پژوهشگر کانادایی، در کتاب معروف خود با نام رنگهای عشق گفت که عشق یک حالت واحد و ساده نیست، بلکه شکلهای متفاوتی دارد. او شش سبک اصلی عشق را معرفی کرد؛ از جمله استورگه (که یعنی عشق رفاقتی و آرام، شبیه یک دوستی پایدار(، پراگما(عشق عقلانی و حسابشده، جایی که انتخاب همسر بیشتر بر پایهی واقعبینی و منطق است) و اروس (عشق رمانتیک و پرشور که بیشتر بر جذابیت و هیجان استوار است). همین سه مورد، یعنی رفاقت، عقلانیت و رمانتیک بودن، پایهی چیزی هستند که ما امروز آن را «فرمول سهگانهی ازدواج آسان» مینامیم.
اما این فقط یک نظریهی قدیمی نیست. بعدها، پژوهشهای جدیدتر به بررسی این سبکها پرداختند. برای مثال، خانم دکتر رافاگنینو و خانم دکتر پودّو در مقالهای با عنوان سبکهای عشق در روابط زوجین که در سال ۲۰۱۸ در مجله علوم اجتماعی منتشر شد، نشان دادند زوجهایی که عشق رفاقتی (استورگه) و عشق رمانتیک (اروس) در رابطهشان پررنگ است، معمولاً رابطهای سالمتر و رضایتبخشتر دارند. در مقابل، زوجهایی که سبک «بازیگرانه» یا همان لادوس را دنبال میکنند—یعنی عشق برایشان بیشتر شبیه یک بازی و سرگرمی است—معمولاً دچار بیاعتمادی و تعهد پایین میشوند. این یافته به ما میگوید اگر دنبال رابطهای پایدار هستیم، باید مراقب باشیم رفاقت و صمیمیت واقعی را تقویت کنیم و از روابط سطحی و بازیگرانه فاصله بگیریم.
پژوهشهای تازهتر حتی یک گام جلوتر رفتهاند. یک تیم تحقیقاتی اسپانیایی به سرپرستی آقای دکتر آلوارو گارسیا دل کاستیو-لوپس در مقالهای با عنوان تأثیر سبکهای عشق بر تعارض، هوش هیجانی و رضایت جنسی منتشر شده در مجله SAGE Open در سال به جای اینکه فقط هر سبک عشق را جدا بررسی کنند، رویکرد جدیدی را به کار گرفتند. آنها سراغ چیزی به نام پروفایلهای عشق رفتند؛ یعنی نگاه کردند که هر فرد ترکیبی از چند سبک عشق را با هم دارد، نه فقط یکی.
برای تحلیل این ترکیبها از یک روش علمی به نام تحلیل پروفایل نهفته استفاده کردند. نتیجهی جالب این بود که کسانی که در سه بُعد رفاقت (استورگه)، عقلانیت (پرگما) و عشق رمانتیک (اروس) امتیاز بالایی داشتند و در بُعد «بازیگری» (لادوس) امتیاز پایینی، رابطهای آرامتر، کمتعارضتر و رضایتبخشتر را تجربه میکردند. این گروه را پژوهشگران «پروفایل دوستداشتنیِ غیربازیگر» نامیدند.
به زبان ساده یعنی اگر رابطهای بر پایهی دوستی و رفاقت واقعی شکل بگیرد، با تصمیمهای عقلانی و منطقی جلو برود، و در کنارش هیجان و رمانتیک بودن هم زنده بماند، احتمال اینکه رابطه هم پایدارتر باشد و هم هزینههای بیهوده در مسیر ازدواج کم شود، خیلی بیشتر است. این همان چیزی است که ما آن را «فرمول سهگانهی ازدواج آسان» مینامیم.
تشخیص سریع پروفایل خودت و قدم اول اجرای فرمول
حالا که فهمیدیم ریشههای «فرمول سهگانهی ازدواج آسان» از کجا آمده، وقت آن است که سراغ خودمان برویم. سؤال ساده اما مهم این است: من بیشتر چهجوری عاشق میشوم؟
روانشناسان میگویند هر کسی معمولاً ترکیبی از سبکهای عشق را در خودش دارد. این ترکیب همان چیزی است که پژوهشگران اسپانیایی مثل آقای دکتر آلوارو گارسیا دل کاستیو-لوپس و همکارانش در پژوهش سال ۲۰۲۵ آن را «پروفایل عشق» نامیدند. به زبان ساده، پروفایل عشق مثل «اثر انگشتِ عاشقی» هر فرد است؛ مجموعهای از الگوها و عادتها که نشان میدهد تو در رابطه بیشتر دنبال رفاقتی، بیشتر رمانتیک هستی، یا بیشتر حساب وکتابداری.
برای اینکه خودت را سریع بسنجی، کافی است سه سؤال کوتاه از خودت بپرسی:
- رفاقت (استورگه): وقتی به یک رابطه فکر میکنی، چقدر برایت مهم است که طرف مقابل «دوست واقعی و همراه» باشد؟
- عقلانیت (پرگما): در انتخاب همسر، تا چه حد به واقعیتهای زندگی مثل سطح توقعات، بودجه، یا هماهنگی خانوادگی توجه میکنی؟
- رمانتیک بودن (اروس): چقدر برایت مهم است که رابطه پر از هیجان، ابراز علاقه و کشش عاطفی باشد؟
اگر در این سه سؤال معمولاً جواب تو «خیلی زیاد» است و در مقابل، علاقهای به «بازی دادن طرف مقابل» یا روابط سطحی نداری، تو به پروفایلی نزدیک میشوی که همان پژوهش ۲۰۲۵ آن را «پروفایل دوستداشتنیِ غیربازیگر» نامیده است. یافتههای آن پژوهش نشان میداد کسانی که در این پروفایل قرار دارند، معمولاً تعارض کمتری در رابطه تجربه میکنند و از زندگی مشترکشان راضیتر هستند.
قدم اول اجرای فرمول هم ساده است: فقط یک ضلع را برای شروع انتخاب کن. مثلاً اگر احساس میکنی رابطهات هیجان و ابراز عاطفه کم دارد، ضلع «رمانتیک بودن» را همین هفته تمرین کن یا اگر فکر میکنی خرج و توقعات مراسم دارد سنگین میشود، ضلع «عقلانیت» را فعال کن و یک جلسهی بودجهی ۱۵ دقیقهای برگزار کن.
این مرحلهی خودارزیابی و انتخابِ اولین گام، تو را از یک نگاه کلی و مبهم به رابطه، به یک مسیر مشخص و قابل اجرا میبرد. درست مثل اینکه نقشهی راه را باز کنی و بدانی از کجا باید شروع کنی.
تمرینهای عملی برای فعال کردن هر ضلع
حالا وقت عمل است. سه ضلع «رفاقت»، «عقلانیت» و «عشق رمانتیک» هرکدام با چند تمرین ساده و کمهزینه قابل فعالسازیاند. هر تمرین را طوری نوشتهام که هم قابل اجرا باشد، هم پشتوانهی علمیاش روشن باشد، و هم دقیقاً بگویی «این به چه درد ازدواج آسان میخورد». هر تمرین یک «چالش کوتاه» هم دارد که همان روز بتوانی امتحانش کنی.
۱. رفاقت (استورگه): تیم شدن قبل از هر تشریفات
چرا مهم است؟در الگوی کلاسیک که آقای دکتر جان آلن لی مطرح کرده، استورگه یعنی عشقِ رفاقتی و پایدار؛ پژوهشهای مثل کار خانم دکتر رافاگنینو و خانم دکتر پودّو گزارش میکنند که وقتی بُعد رفاقت در رابطه قوی است، ثبات و رضایت بالا میرود و اصطکاکهای روزمره کمتر میشود. از نگاه «پروفایلهای عشق»، تقویت رفاقت یکی از ستونهای همان پروفایلِ سالمی است که تعارض کمتر دارد.
تمرین ۱: «باکس تشویق روزانه»
هر روز یک پیام یا رفتار کوچکِ قدردانی ثبت و اجرا کنید؛ مشخص و عینی: «از اینکه امروز با مادرم تماس گرفتی ممنونم».کاربرد برای ازدواج آسان: فضای همکاری را زیاد میکند و تنش با خانوادهها پایین میآید.
پشتوانه علمی: در کارهای آموزشی آقای دکتر جان گاتمن بر «افزایش تعاملات مثبت» و «بانک عاطفی» تأکید میشود.
چالش روز: همین امروز یک قدردانی مشخص بنویس و انجام بده.
تمرین ۲: «قرار تیمساز کمهزینه» هفتهای یک بار، یک قرار ساده مثل پیادهروی مأموریتدار داشته باشید و به سه سؤال ثابت جواب بدهید: «این هفته چی خوب بود؟ چی سخت بود؟ هفتهی بعد چه کمکی از هم میخواهیم؟»
کاربرد: همراستاسازی انتظارات و حلِ مسئله قبل از اینکه بزرگ شود.
پشتوانه علمی: رویکردهای گفتوگوی منظم و «نقشههای عشق» در آموزشهای زوجدرمانی (گاتمن).
چالش روز: یک قرار ۶۰ دقیقهای با همین سه سؤال برای آخر هفته تعیین کن.
تمرین ۳: «بازگوییِ شادیها» وقتی طرف مقابل خبر خوبی میگوید، فعالانه خوشحالی را بازتاب بده: سؤالِ جزئی بپرس، تأیید و هیجان نشان بده.
کاربرد: صمیمیتِ دوستانه بالا میرود و احساس «همتیمی بودن» عمیقتر میشود.
پشتوانه علمی: در ادبیات روابط، «پاسخدهی سازندهی فعال» به تقویت پیوند عاطفی کمک میکند (اشاره به پژوهشهای این حوزه).
چالش روز: به یک خبر کوچکِ خوب او، پاسخِ فعال و کنجکاو بده.
۲. عقلانیت (پرگما): عشقِ حسابوکتابدارچرا مهم است؟ پرگما در مدل آقای دکتر جان آلن لی یعنی عشقِ واقعبینانه و منطقی. مرورها نشان میدهند وقتی تصمیمهای رابطهای عقلانیتر و همراساترند، کیفیت انتخاب و رضایت بلندمدت بهتر میشود. در مطالعهی «پروفایلهای عشق» هم آن الگوی سالم، روی همین ضلع تکیه دارد.
تمرین ۱: «جلسهی بودجهی ۱۵ دقیقهای» هفتهای یک بار، در ۱۵ دقیقه سقف هزینهها، سه «باید» و سه «نباید» مراسم/رابطه را بنویسید. یک صفحه بیشتر نشود.
کاربرد: خرجهای اضافه حذف میشود، توقعات شفاف میشود، مذاکره با خانوادهها آسانتر.
پشتوانه علمی: همراستاسازی انتظارات و تعیین مرزهای روشن از اصول کلیدی کاهش تعارض توصیف میشود.
چالش روز: برای امشب یک جلسهی ۱۵ دقیقهای با تایمر تنظیم کن.
تمرین ۲: «تصمیمِ یکصفحهای» برای هر تصمیم مهم (محل برگزاری، حلقه، سفر)، یک برگه بنویسید: هدف، سه معیاراصلی، دو گزینهی معقول، ریسکها، تصمیم نهایی.
کاربرد: تصمیمگیری سریع و شفاف، بدون کشدادن بحثها و هزینههای هیجانی.
پشتوانه علمی: تکنیکهای تصمیمگیری ساختارمند باعث کاهش بگومگوهای تکراری میشود.
چالش روز: یکی از موضوعات بازِ این هفته را با قالب یکصفحهای ببند.
اگر ضربان قلب بالا رفت و گفتوگو بیثمر شد، ۲۰ دقیقه مکث برنامهدار و سپس بازگشت با یک جمعبندی مکتوب.
کاربرد: جلوگیری از خریدها/تصمیمهای عجولانهی احساسی و کاهش «خرابکاریِ لحظهی عصبانیت»
پشتوانه علمی: آقای دکتر جان گاتمن این حالت را «سیلاب هیجانی» مینامد و به توقف موقتِ هوشمندانه توصیه میکند.
چالش روز: با هم علامتِ مشترکی برای «الان مکث کنیم» انتخاب کنید.
ادبیات علمیِ روابط نشان میدهد پیوند میان صمیمیت/رضایت جنسی و رضایت کلی رابطه چشمگیر است. در پروفایلهای سالم، اروس بههمراه رفاقت و عقلانیت حفظ میشود تا انگیزهی مشترک بالا بماند.
تمرین ۱: «گفتوگوی مرزبندی صمیمیت»
در فضایی امن، دربارهی حدودِ شخصی، فرهنگی و دینی خود حرف بزنید: چه ابرازهایی برایم راحت/ناراحتکننده است؟ نشانههای علاقهی مورد علاقهام چیست؟
کاربرد: سوءتفاهم کم میشود و هر دو با خیال راحتتری پیش میروید.
پشتوانه علمی: شفافیت در نیازهای صمیمانه با رضایت رابطه همسو گزارش میشود.
چالش روز: سه «آرامکننده» و سه «آزاردهنده»ی صمیمیتی خود را فهرست کن و تبادل کنید.
تمرین ۲: «نردبان قدردانی»
روزانه یک قدردانی عینی (کلامی یا پیام)، هفتگی یک عملِ محبتآمیز قابل مشاهده (مثلاً انجام یک کار از لیست او).
کاربرد: جرقهی رمانتیک با هزینهی صفر روشن میماند و احساس ارزشمندی بالا میرود.
پشتوانه علمی: الگوهای تقویتِ تعاملات مثبت با انسجام عاطفی پیوند دارند (آموزشهای زوجدرمانی).
چالش روز: همین امروز یک قدردانی عینی بفرست؛ آخر هفته یک عملِ محبتآمیز انجام بده.
تمرین ۳: «قرارهای کمهزینه با عنصرِ غافلگیری»
دو قرار ساده در ماه طراحی کنید که یک عنصر کوچکِ غافلگیرکننده داشته باشد (مثلاً یک یادداشتِ دستی، یک مسیر تازه برای قدمزدن، یا یک موسیقی خاطرهساز).
کاربرد: هیجانِ سالم و شادی مشترک زیاد میشود بدون فشار مالی.
پشتوانه علمی: تجربههای مثبتِ مشترک به «یادگیریِ لذت مشترک» و پیوند عاطفی کمک میکند.
چالش روز: همین حالا ایدهی یک غافلگیری کوچکِ بیهزینه را یادداشت کن.
چطور از تمرینها نتیجه بگیری؟
۱. یک ضلع را که نیاز بیشتری داری انتخاب کن و فقط همان را ۷ روز اجرا کن.
۲. در پایان هفته، با سه پرسش ساده ارزیابی کن: «دعواها کمتر شد؟ هزینهی اضافه حذف شد؟ حس نزدیکی بیشتر شد؟»
۳. هفتهی بعد سراغ ضلع بعدی برو یا همان ضلع را عمیقتر کن.
ازدواج آسان یعنی شروع یک زندگی مشترک بدون خرجهای اضافی، بدون دعواهای خستهکننده و بدون استرس بیدلیل. همانطور که دیدیم، فرمول سهگانهی رفاقت + عقلانیت + عشق رمانتیک میتواند راه ساده و مطمئن این مسیر باشد. این فرمول ریشه در نظریهی «سبکهای عشق» دارد که سالها پیش آقای دکتر جان آلن لی مطرح کرد و بعدها در پژوهشهای تازهتر، مثل کار آقای دکتر آلوارو گارسیا دل کاستیو-لوپس و همکارانش در سال ۲۰۲۵، به شکل کاربردیتر و امروزیتر توضیح داده شد.
اصل ماجرا خیلی روشن است: اگر در رابطهات رفاقت واقعی را تقویت کنی، عاقلانه و منطقی تصمیم بگیری و در عین حال هیجان و صمیمیت رمانتیک را حفظ کنی، هم آرامش بیشتری خواهی داشت و هم ازدواجت سادهتر و کمهزینهتر پیش میرود. تمرینهایی که معرفی شد—از «جلسهی بودجهی ۱۵ دقیقهای» گرفته تا «قرار سادهی دونفره» و «گفتوگوی مرزبندی صمیمیت»—همه ابزارهایی هستند که همین امروز میتوانی امتحانشان کنی.
بهجای اینکه ازدواج را صحنهی رقابت تجمل یا منبع استرس ببینی، آن را فرصتی بدان برای ساختن یک تیم دونفره؛ تیمی که با هم تصمیم میگیرد، با هم میخندد و با هم جلو میرود. پژوهشها هم نشان دادهاند چنین رابطهای شانس بیشتری برای دوام و رضایت دارد. پس همین امروز یک ضلع را انتخاب کن، تمرینش را شروع کن و بگذار فرمول سهگانه از حرف و تئوری، وارد زندگی واقعی تو شود.