تست سبک‌های ۶ گانه عشق جان لی و هندریک (LAS)

تست سبک‌های عشق (Love Attitudes Scale یا LAS) معتبرترین مقیاس روان‌سنجی جهانی برای شناخت شیوه عاشق شدن و نگرش فرد به رابطه عاطفی است که توسط کلاید و سوزان هندریک بر پایه نظریه رنگ‌های عشق دکتر جان آلن لی (John Alan Lee) تدوین شده است. این آزمون ۲۴ سؤالی استاندارد، ۶ سبک بنیادین عشق را می‌سنجد: ۱) اروس (Eros - عشق رمانتیک و پرشور)، ۲) لودوس (Ludus - عشق بازیگوشانه و بی‌تعهد)، ۳) استورگه (Storge - عشق دوستانه و رفاقتی)، ۴) پراگما (Pragma - عشق منطقی و عقلانی)، ۵) مانیا (Mania - عشق وسواسی و تملک‌گرایانه)، و ۶) آگاپه (Agape - عشق فداکارانه و ایثارگرانه).

مثلث عشق رابرت استرنبرگ «اجزای ساختاری عشق» (صمیمیت عاطفی، شور جنسی و تعهد رفتاری) را اندازه‌گیری می‌کند؛ یعنی نشان می‌دهد عشق شما در حال حاضر چقدر کامل یا ناقص است. در حالی که نظریه سبک‌های عشق جان لی، «جهان‌بینی و ایدئولوژی رفتاری فرد در عاشقی» را می‌سنجد؛ یعنی شما ذاتاً عشق را چگونه تعریف می‌کنید؟ آیا آن را یک احساس آتشین می‌دانید (اروس)، یک شراکت عقلانی (پراگما)، یک رفاقت آرام (استورگه)، یک بازی ماجراجویانه (لودوس)، یک دلبستگی وسواسی (مانیا) یا یک ایثار نامشروط (آگاپه). بنابراین این دو آزمون مکمل یکدیگرند.

پژوهش‌های بالینی خانواده نشان می‌دهند ترکیب «استورگه (رفاقتی) + پراگما (منطقی)» یکی از بالاترین نرخ‌های پایداری و رضایت بلندمدت زناشویی را به همراه دارد؛ زیرا بر پایه شناخت تدریجی، امنیت روانی و تناسب معیارها استوار است. همچنین پیوند «اروس (رمانتیک) + آگاپه (فداکارانه)» تعادل بسیار زیبایی میان شور عاطفی و مراقبت بی‌قیدوشرط ایجاد می‌کند. به طور کلی، تشابه سبک‌های عشق زوجین یا مکمل بودن منطقی آن‌ها، ضامن پایداری رابطه است.

مخرب‌ترین ترکیب بالینی، پیوند میان سبک «مانیا (عاشق وسواسی و ناامن)» با سبک «لودوس (عاشق بازیگوش و فراری از تعهد)» است. فرد لودوس برای حفظ استقلال خود فاصله می‌گیرد و پاسخ مبهم می‌دهد، و این رفتار اضطراب طرد و جنون حسادت فرد مانیا را به اوج می‌رساند. این دو وارد یک چرخه بی‌پایان تعقیب و گریز عاطفی، باج‌گیری، ناامنی، کنترل‌گری و ترومای روانی شدید می‌شوند که بدون مداخله تخصصی به فروپاشی دردناک می‌انجامد.

بله؛ اگرچه افراد معمولاً یک یا دو سبک غالب دارند که ریشه در الگوهای دلبستگی کودکی و تجارب اولیه آن‌ها دارد، اما سبک عشق یک تقدیر ژنتیکی غیرقابل‌تغییر نیست. گذر از دوران جوانی، تجربه بحران‌ها، افزایش بلوغ هیجانی و مشاوره‌های پیش از ازدواج می‌تواند سبک‌های آسیب‌رسان (مانند مانیا و لودوس) را به سمت سبک‌های پخته و امن (مانند استورگه، پراگما و آگاپه) سوق دهد.

ازدواج برای این افراد در صورت عدم خودآگاهی، پرریسک است. فرد مانیا پیش از ازدواج باید ریشه‌های تله رهاشدگی و اضطراب دلبستگی خود را در روان‌درمانی حل کند تا همسرش را با کنترل‌گری خفه نکند. فرد لودوس نیز باید دلیل ناخودآگاه فرار از تعهد و ترس از صمیمیت را ریشه‌یابی کند. اگر این دو سبک تعدیل شوند، ویژگی‌های مثبت آن‌ها (مانند هیجان مانیا یا شادابی لودوس) می‌تواند در خدمت رابطه قرار گیرد.

با توجه دقیق به ۴ نشانه رفتاری: ۱) سرعت دلبستگی و ابراز احساسات (اروس عجله دارد، استورگه زمان می‌خواهد)، ۲) نوع پرسش‌ها (پراگما درباره کار، پس‌انداز و خانواده سوال می‌پرسد، مانیا مدام درباره توجه و احساسات شما نگران است)، ۳) واکنش به آزادی شما (لودوس استقبال می‌کند و تعهد نمی‌خواهد، مانیا حسادت و سین‌جین می‌کند)، ۴) شیوه فداکاری (آگاپه بی‌صدا خواسته‌های شما را بر خود ترجیح می‌دهد).

هیچ سبک عشقی به تنهایی کامل نیست، اما ترکیب «استورگه (رفاقت و احترام متقابل)» همراه با «پراگما (انتخاب عاقلانه و تطابق هدف‌ها)» و چاشنی «اروس (کشش حسی و جذابیت زن و شوهری)»، ایده‌آل‌ترین فرمول پایداری در ازدواج ایرانی-اسلامی است.