تست آنلاین ۵ نیاز اساسی گلسر در ازدواج (تئوری انتخاب)

پرسشنامه استاندارد ۲۵ سؤالی نقشه نیازهای رابطه بر پایه تئوری انتخاب (Choice Theory) دکتر ویلیام گلسر، یکی از معتبرترین ابزارهای زوج‌درمانی و مشاوره پیش از ازدواج در جهان است. این آزمون شدت ژنتیکی ۵ نیاز بنیادین انسان را می‌سنجد: ۱) بقا و امنیت (مالی، سلامت و ثبات)، ۲) عشق و احساس تعلق (صمیمیت و پیوند عاطفی)، ۳) قدرت، پیشرفت و ارزشمندی (دیده شدن و اثرگذاری)، ۴) آزادی و استقلال (حفظ حریم فردی و حق انتخاب)، و ۵) تفریح و لذت (شادی، شوخ‌طبعی و یادگیری). خروجی این آزمون، ترسیم پروفایل منحصربه‌فرد نیازهای شما و مقایسه آن با شریک عاطفی برای پیشگیری از تعارضات زناشویی است.

بر اساس تئوری انتخاب، تمام رفتارهای انسان معطوف به ارضای این ۵ نیاز بنیادین است. هیچ نیازی ذاتاً خوب یا بد نیست، اما تفاوت فاحش در شدت نیازهای دو پارتنر بدون خودآگاهی می‌تواند رابطه را به میدان جنگ تبدیل کند؛ برای مثال، اگر یکی از زوجین نیاز بالایی به عشق و تعلق و نیاز پایینی به آزادی داشته باشد، اما همسرش نیاز فوق‌العاده بالایی به آزادی و خلوت شخصی داشته باشد، اولی رفتارهای دیگری را «بی‌مهری و سردی» و دومی رفتارهای اولی را «چسبندگی و کنترلگری خفقان‌آور» تلقی خواهد کرد. شناخت نیازها نخستین گام برای ترجمه سوءتفاهم‌ها به گفت‌وگوی سازنده است.

۱) نیاز به بقا (Survival): دغدغه امنیت مالی، پس‌انداز، پیش‌بینی‌پذیری و سلامت جسمی؛ ۲) نیاز به عشق و تعلق (Love & Belonging): اشتیاق به صمیمیت، در آغوش کشیده شدن، شنیده شدن بدون قضاوت و اولویت داشتن در زندگی همسر؛ ۳) نیاز به قدرت و شایستگی (Power): نیاز به احترام، پیشرفت شغلی/تحصیلی، به رسمیت شناخته شدن نظرات و تصمیم‌گیری مشارکتی؛ ۴) نیاز به آزادی (Freedom): میل به داشتن خلوت شخصی، حق انتخاب، استقلال فکری و رهایی از بازجویی مداوم؛ ۵) نیاز به تفریح (Fun): اشتیاق به خنده، شوخ‌طبعی، بازی، سفر، یادگیری مشترک و سبکبالی در رابطه.

هنگامی که هر دو همسر نمره بالایی در نیاز به قدرت و پیشرفت داشته باشند، اگر مهارت حل تعارض و مذاکره را نیاموخته باشند، بر سر کوچک‌ترین مسائل روزمره دچار لجبازی و رقابت فرساینده می‌شوند و تلاش می‌کنند حرف خود را به کرسی بنشانند. راهکار عبور از این تله: ۱) تفکیک حوزه‌های تصمیم‌گیری در خانه بر اساس شایستگی و علاقه، ۲) جایگزینی ۷ عادت مخرب (انتقاد، سرزنش، شکایت، غر زدن، تهدید، تنبیه، باج‌دهی) با ۷ عادت مهرورزانه (گوش دادن، حمایت، تشویق، احترام، اعتماد، پذیرش، گفت‌وگو)، و ۳) درک اینکه پیروزی بر همسر در واقع شکست کل پیوند زناشویی است.

به اعتقاد ویلیام گلسر، شدت ژنتیکی این ۵ نیاز در ساختار مغز هر انسان کم‌وبیش ثابت است و مانند گروه خونی فرد تا پایان عمر همراه اوست؛ اما آنچه می‌تواند و باید تغییر کند، «روش‌های ارضای نیازها» (Quality World یا دنیای مطلوب) و «مهارت‌های رفتاری» است. انسان‌های بالغ یاد می‌گیرند چگونه بدون آسیب زدن به نیازهای همسر و بدون باج دادن، روش‌های رفتاری تازه‌ای برای ارضای سازنده نیازهای خود خلق کنند.

گرچه هر ۵ نیاز در هر دو جنس وجود دارد، اما مطالعات نشان می‌دهد مردان عموماً حساسیت بالایی نسبت به ارضای نیاز به قدرت (در قالب دریافت احترام، تایید شایستگی و اقتدار مردانه) و نیاز به آزادی (خلوت و پناه بردن به غار تنهایی) نشان می‌دهند؛ در حالی که در اکثر زنان نیاز به عشق و تعلق (دریافت محبت کلامی، امنیت روانی و شنیده شدن همدلانه) پررنگ‌تر است. آگاهی از این تفاوت‌ها از خطاهای شناختی رایج در ازدواج جلوگیری می‌کند.

با طرح سؤالات سناریومحور درباره رفتارهای گذشته: ۱) برای سنجش بقا: «نگاه شما به پس‌انداز و خرج‌های ناگهانی چیست؟»، ۲) برای سنجش تعلق: «تعریف شما از وقت گذراندن مشترک چیست؟»، ۳) برای سنجش قدرت: «اگر در یک تصمیم خانوادگی نظرها متضاد باشد چطور عمل می‌کنید؟»، ۴) برای سنجش آزادی: «نظرتان درباره سفر مجردی با دوستان یا حفظ فضای اختصاصی پس از ازدواج چیست؟»، ۵) برای سنجش تفریح: «چطور با خستگی‌های روزمره کنار می‌آیید و اهل چه تفریحاتی هستید؟». همچنین شرکت هم‌زمان در تست آنلاین نقشه نیازها تصویری شفاف به دست می‌دهد.

تست‌های شخصیت مانند نئو (Big Five) ساختار ثابت روانی و صفات رفتاری شما را توصیف می‌کنند؛ در حالی که آزمون ۵ نیاز اساسی تئوری انتخاب گلسر، «انگیزه‌های پنهان و موتور محرک تمام رفتارهای زناشویی» را مشخص می‌سازد. به عبارت دیگر، نئو می‌گوید شما چگونه رفتار می‌کنید، اما تئوری انتخاب توضیح می‌دهد چرا این رفتار را انجام می‌دهید و چه نیازی در پشت آن در حال فریاد زدن است.